Bytom      Chorz├│w      Gliwice      Katowice      Miko┼é├│w      Ruda ┼Ül─ůska      ┼Üwi─Ötoch┼éowice      Tychy      Zabrze    
        
Czwartek, 27. kwietnia 2017, Imieniny: Sergiusza Teofila Zyty      
Szukaj: w  
     esil.pl dla Ciebie: Kiedy ostatnio by┼éa┼Ť/e┼Ť na basenie?
Strona g│ˇwna: Gliwice: Historia
» Historia

Historia

25-08-2005
 

Gliwice w swej bogatej historii by┼éy miastem przechodz─ůcym nie z rzadka z r─ůk do r─ůk. Przez miasto przetacza┼éy si─Ö wojny, a zarazy i po┼╝ary by┼éy tutaj na porz─ůdku dziennym. Jakkolwiek z powodu znakomitego umiejscowienia geograficznego na skrzy┼╝owaniu wa┼╝nych szlak├│w handlowych Gliwice by┼éy miastem otwartym na ka┼╝d─ů nowo┼Ť─ç i gotowym przyj─ů─ç ka┼╝de wyzwanie. Pierwszy ze szlak├│w ┼é─ůczy┼é Krak├│w z Wroc┼éawiem, drugi natomiast by┼é bardziej znany w ca┼éej Europie jako szlak bursztynowy, prowadzi┼é z po┼éudnia Europy w kierunku Morza Ba┼étyckiego.
 
Pierwsza wzmianka o mie┼Ťcie pochodzi ju┼╝ z 1276 roku. W tym okresie miasto le┼╝a┼éo w granicach Polski, a jego po┼éo┼╝enie wi─ůzano z lokalizacj─ů Bytomia. Jak donosz─ů historycy w XIV w. Gliwice mia┼éy charakter obronny, a w┼éadz─Ö sprawowa┼é tu Siemowit, u┼╝ywaj─ůcy tytu┼éu ksi─Öcia gliwickiego.
 
W czasach Mieszka Pl─ůtonogiego, wnuka Boles┼éawa Krzywoustego, ziemia gliwicka by┼éa w r─Ökach ksi─Östwa opolsko-raciborskiego. Ale ju┼╝ w 1289 po podziale ksi─Östwa mi─Ödzy czterech syn├│w sta┼éa si─Ö odr─Öbnym ksi─Östwem, kt├│re szybko przesz┼éo pod panowanie czeskiego kr├│la, Wac┼éawa II. W owym czasie tereny te s┼éyn─Ö┼éy z hodowli ryb, m┼éynarstwa, uprawy chmielu, a co za tym idzie z produkcji i sprzeda┼╝y piwa. Za czas├│w hegemonii krzy┼╝ackiej, kiedy Kazimierz Wielki zrzek┼é si─Ö ziem ┼Ťl─ůskich, Gliwicami kolejno w┼éadali ksi─ů┼╝─Ö W┼éadys┼éaw i Siemowit. Okres wzgl─Ödnego spokoju zosta┼é przerwany najazdem husyt├│w.
 
Gliwice oczywi┼Ťcie zosta┼éy zaj─Öte. Po z┼éupieniu i spaleniu husyci utworzyli w Gliwicach centrum swego ruchu. W 1431 podczas pobytu wodza husyt├│w Zygmunta Korybutowicza w Krakowie na teologicznych debatach, sytuacj─Ö wykorzysta┼é Konrad VII Ole┼Ťnicki i stosuj─ůc podst─Öp zaw┼éadn─ů┼é miastem.
 
Miasto w tym okresie zamieszkiwa┼éo ok. 1200 os├│b, a podstaw─ů utrzymania by┼éo nadal browarnictwo. W 1532 roku po ┼Ťmierci ostatniego z w┼éadc├│w pochodz─ůcych z linii Piast├│w, miasto przesz┼éo pod ber┼éo Habsburg├│w. Rozpocz─ů┼é si─Ö wtedy okres wyniszczaj─ůcej wojny trzydziestoletniej, kt├│ra na d┼éugo zapad┼éa w ludzkich umys┼éach. By┼é to te┼╝ czas przewlek┼éych konflikt├│w religijnych, nauki Marcina Lutra, a jednocze┼Ťnie okres wielkich nadziei na powr├│t do granic Polski. W owych czasach Gliwice zmieni┼éy swe oblicze. Murowane obwarowania zast─ůpiono osadami i ogrodami. Miasto zacz─Ö┼éo ton─ů─ç w zieleni. Wojna Habsburg├│w z Turkami, a co za tym idzie potrzeba pieni─Ödzy by┼éa przyczyn─ů oddania Gliwic w dzier┼╝aw─Ö za bagatela 14 tysi─Öcy talar├│w Fryderykowi Zettritzowi jako tzw. pa┼ästwo gliwickie.
 
Zawarta umowa mia┼éa pocz─ůtkowo trwa─ç 18 lat, ale w 1580 roku zosta┼éa przed┼éu┼╝ona o 10 lat, a w 1589 roku o kolejne 18. W 1596 roku Gliwice zosta┼éy sprzedane w┼éadzom miasta za 27 tysi─Öcy talar├│w staj─ůc si─Ö wolnym miastem kr├│lewskim. W jego sk┼éad wchodzi┼éy r├│wnie┼╝ wsie: Knur├│w, Krywald, Ostropa, Trynek i Szobiszowice.
 
W 1683 roku miasto zaszczyci┼é sw─ů obecno┼Ťci─ů Jan III Sobieski zmierzaj─ůcy w┼éa┼Ťnie z odsiecz─ů na Wiede┼ä zatrzymuj─ůc si─Ö w klasztorze oo. Franciszkan├│w przy ko┼Ťciele Podwy┼╝szenia Krzy┼╝a ┼Üwi─Ötego (dzisiaj prowadzonym przez zgromadzenie oo. Redemptoryst├│w).

W okresie tym podstawowym ┼║r├│d┼éem dobrobytu mieszka┼äc├│w by┼éo piwowarstwo. Jednak w wyniku kolejnych po┼╝ar├│w w latach 1711, 1730 i 1735 sp┼éon─ů┼é browar i nast─ůpi┼é ostateczny upadek tej dochodowej bran┼╝y.
 
Lata 1740-1763 to lata tzw. wojen ┼Ťl─ůskich toczonych mi─Ödzy Austri─ů, a Prusami. W okresie w┼éadania Prus w Gliwicach pocz─ů┼é rodzi─ç si─Ö kapitalizm. W tym┼╝e czasie rozbudowywa┼éy si─Ö przedmie┼Ťcia, gdzie lokowa┼éy si─Ö osiedla hutnicze. Rozwini─Öta zosta┼éa sie─ç urz─Öd├│w g├│rniczych i hutniczych, na kt├│rych czele sta┼é Wy┼╝szy Urz─ůd G├│rniczy. W┼éadze zadba┼éy o rozw├│j dr├│g handlowych i modyfikacj─Ö ┼Ťrodk├│w transportu. Wtedy rozpocz─Öto tak┼╝e budow─Ö Kana┼éu Gliwickiego, kt├│rego zadaniem by┼éo u┼éatwienie sp┼éywu w─Ögla, oraz zabezpieczenie przed n─Ökaj─ůcymi miasto dokuczliwymi, okresowymi powodziami. Budowa kana┼éu trwa┼éa od 1792 do 1822 roku. W─Ögiel z Gliwic by┼é ta┼äszy od angielskiego, dlatego te┼╝ by┼é ch─Ötnie importowany przez rynek berli┼äski.
 
W 1796 roku uruchomiono pa┼ästwow─ů hut─Ö ┼╝elaza, kt├│ra zas┼éyn─Ö┼éa w ca┼éej Europie nie tylko ze wzgl─Ödu na swe odlewy artystyczne, ale r├│wnie┼╝ z produkcji zbrojeniowej. W ko┼äcu to tutaj w 1804 roku odlano pierwsz─ů armat─Ö. W okresie tym oddano do u┼╝ytku pierwszy w Europie wielki piec koksowniczy, zaprojektowany i uruchomiony przez Johna Baildona.

W 1810 roku został zlikwidowany klasztor franciszkanów. Budynki przejęło państwo i otwarto w nim pierwsze gliwickie gimnazjum. W 1834 roku została uruchomiona poczta.
 
Bardzo wa┼╝nym elementem w rozwoju miasta by┼éo w 1845 roku poprowadzenie linii kolejowej z Wroc┼éawia do Gliwic, kt├│r─ů trzy lata p├│┼║niej przed┼éu┼╝ono do Mys┼éowic.
 
W 1887 roku utworzono w Gliwicach powiat. Miasto mog┼éo same decydowa─ç o swoich sprawach i potrzebach, mia┼éo zabezpieczony post─Öp gospodarczy i kulturalny, zale┼╝ny jedynie od swych obywateli. Wzrost gospodarczy spowodowa┼é rozbudowywanie i unowocze┼Ťnianie ma┼éych zak┼éad├│w przemys┼éowych przy jednoczesnym powstawaniu nowych. W 1883 roku spadkobiercy za┼éo┼╝yciela huty "Hermina", Oskar i Georg Caro przej─Öli w posiadanie hut─Ö "Julia" w Bobrku. W za┼éo┼╝onej wraz z Wilhelmem Hegenscheidtem firmie "Obereisen" rozci─ůgali sw─ů kontrol─Ö nad coraz to nowymi zak┼éadami przemys┼éowymi staj─ůc si─Ö pot─Ög─ů.
 
W owych czasach w najbli┼╝szych okolicach Gliwic znajdowa┼éo si─Ö 14 gorzelni, 2 browary, 5 m┼éyn├│w, 7 cegielni, 3 tartaki, fabryczka gont├│w, 8 wapiennik├│w i 2 huty szk┼éa. Ponadto istnia┼éa tutaj gazownia, fabryka piec├│w, rozlewnia piwa, 4 drukarnie, fabryka asfaltu i papy. R├│wnocze┼Ťnie zacz─Ö┼éy powstawa─ç instytucje u┼éatwiaj─ůce obroty pieni─Ö┼╝ne, jak banki, kantory bankowe, kasy oszcz─Ödno┼Ťciowe i po┼╝yczkowe.
 
W 1892 roku powsta┼éa pierwsza konna linia tramwajowa, kt├│r─ů wkr├│tce przed┼éu┼╝ono a┼╝ do Piekar ┼Ül─ůskich. Trzy lata p├│┼║niej pojawi┼éy si─Ö pierwsze w Europie tramwaje elektryczne. W 1899 roku oddano do u┼╝ytku teatr, na kt├│rego scenach grali aktorzy z ca┼éej Europy, a szczeg├│lnie z Niemiec, a┼╝ do II wojny ┼Ťwiatowej.

W czasie pierwszej wojny ┼Ťwiatowej gospodarka i przemys┼é zosta┼éy przestawione na produkcj─Ö zbrojeniow─ů. Niekt├│re zak┼éady zosta┼éy pozamykane, a zatrudnienie spad┼éo. Lata 1919 - 1921 to trzy powstania ┼Ťl─ůskie i plebiscyt. Mieszka┼äcy mieli zdecydowa─ç czy chc─ů nale┼╝e─ç do pa┼ästwa polskiego, czy do niemieckiego. Mieszka┼äcy Gliwic opowiedzieli si─Ö za przynale┼╝no┼Ťci─ů do Niemiec, a spo┼Ťr├│d 102 gmin powiatu toszecko-gliwickiego 88 opowiedzia┼éo si─Ö po stronie Polski. W 1922 roku obszar zosta┼é podzielony pomi─Ödzy sporne pa┼ästwa. W 1928 wybudowano nowoczesny Hotel ("Haus Oberschlesien"), w kt├│rym dzisiaj mie┼Ťci si─Ö Urz─ůd Miejski (przy dzisiejszej ul. Zwyci─Östwa).
 
31 sierpnia 1939 roku sfingowano napad na ├│wczesn─ů radiostacj─Ö gliwick─ů (dzisiejsza ul. Tarnog├│rska). Mia┼é to by─ç pretekst do napa┼Ťci wojsk niemieckich na Polsk─Ö. W latach wojny miasto by┼éo ca┼ékowicie nastawione na produkcj─Ö zbrojeniow─ů. W Gliwicach powsta┼éy cztery obozy pracy jako filie obozu w O┼Ťwi─Öcimiu, kt├│re by┼éy ┼║r├│d┼éem taniej si┼éy roboczej. W 1945 roku miasto zaj─Ö┼éa Armia Czerwona, kt├│ra dokona┼éa znacz─ůcych zniszcze┼ä - spalony zosta┼é zabytkowybudynek Teatru Victoria, nie oszcz─Ödzono r├│wnie┼╝ siedziby hoteluOberschlesien. W 1945 roku Gliwice ponownie znalaz┼éy si─Ö w granicach Polski.
 
Po wojnie Gliwice sta┼éy si─Ö wa┼╝nym o┼Ťrodkiem naukowym i gospodarczym. Powo┼éano Politechnik─Ö ┼Ül─ůsk─ů. Wi─Ökszo┼Ť─ç jej kadry wywodzi┼éa si─Ö z Uniwersytetu Lwowskiego i Politechniki Lwowskiej. Powstaj─ů instytucje, biura projektowe, dominuje przemys┼é chemiczny. Gliwice sta┼éy si─Ö chemiczn─ů stolic─ů z Centralnym Zarz─ůdem Przemys┼éu Chemicznego na czele. Kolejne lata to otwarcie instytutu przeciwrakowego, Operetki ┼Ül─ůskiej i muzeum. W 1992 roku zosta┼éa utworzona nowa diecezja Ko┼Ťcio┼éa rzymskokatolickiego, kt├│rej siedzib─ů sta┼éy si─Ö Gliwice. W 1998 roku uroczy┼Ťcie otwarto najwi─Öksz─ů inwestycj─Ö zagraniczn─ů w Polsce: zak┼éady Opel Polska. 

Črˇd│o: Biuro Prasowe Urz─Ödu Miejskiego w Gliwicach


 

 

 

: esil.pl poleca :
 

Žl▒ski internetowy poradnik medyczny
Žl▒ski internetowy poradnik medyczny
 

Prostujemy Obraz Žl▒ska
 

NASI PARTNERZY

R E K L A M A





WiadomoÂci · Imprezy · Katalog firm · Og│oszenia · Przegl▒d prasy · Repertuar kin · Felietony · Galerie · Konkursy

^ do gˇry · Strona g│ˇwna · Kontakt · O nas · Reklama · Nasi Przyjaciele · Katalogi www · Najnowsze · Kana│y RSS
Copyrights © 2005-2017 esil.pl
kontakt: info@esil.pl
2017-04-27 10:58:43 0.046398162841797 9



Na naszych stronach internetowych stosujemy pliki cookies. Korzystaj▒c z naszych serwisˇw internetowych bez zmiany ustawie˝ przegl▒darki wyra┐asz zgodŕ na stosowanie plikˇw cookies zgodnie z Polityk▒ prywatnoÂci.Akceptujŕ, nie pokazuj wiŕcejCzym s▒ pliki "cookies"?