Na terenie Nadleśnictwa Wisła działa wolierowa hodowla głuszców – projekt nastawiony na odbudowę populacji tego skrajnie zagrożonego kuraka w Beskidzie Śląskim. Program wystartował w 2002 roku i od początku był pomyślany tak, żeby ptaki przygotowywać do życia w naturalnym środowisku.
Dlaczego właśnie tutaj
Głuszce były w Beskidzie Śląskim obecne od wieków, a jeszcze w okresie międzywojennym populacja na terenie Nadleśnictwa Wisła była najliczniejsza w granicach Polski. Potem nastąpił silny spadek – m.in. wskutek zmian gospodarki leśnej w górach, wycinki starych drzewostanów, większej presji ludzi w lesie i wzrostu liczebności drapieżników. W inwentaryzacjach z lat 1999–2002 w całym Beskidzie Śląskim doliczono się ok. 10 ptaków, podczas gdy na początku XX wieku szacunki mówiły o 220–270.
Jak działa hodowla
Kluczowy jest pomysł, że woliera „rośnie” razem z pisklętami: w miarę jak młode się rozwijają, stopniowo powiększa się ich wybieg, żeby warunki były możliwie naturalne i dopasowane do wieku.
Młode od początku uczy się zachowań potrzebnych na wolności – m.in. dzięki temu, że przebywają w wolierze i na wybiegu razem z matkami.
Karmienie jak w lesie
Żywienie jest sezonowe i możliwie „leśne”: zimą dominuje igliwie, latem dieta jest bogatsza (pączki, kwiaty, borówki, elementy runa) i uzupełniana o wysokobiałkowy pokarm zwierzęcy, np. mrówki. Chodzi o to, żeby ptaki po wypuszczeniu umiały się samodzielnie odżywiać.
Wypuszczanie na wolność i skala
Młode głuszce we wrześniu trafiają do wolier adaptacyjnych w pobliżu miejsca wypuszczenia, gdzie przebywają około miesiąca, a potem są wypuszczane. Od 2002 roku do środowiska naturalnego wypuszczono 550 ptaków.
Jeśli chcesz zobaczyć głuszce bez stresowania ptaków
Dla odwiedzających powstała Woliera Pokazowa w Jaworzynce (Wyrchczadeczce, gmina Istebna). Można tam podglądać ptaki przez lustra weneckie, czyli tak, by człowiek widział wnętrze, a głuszce nie były niepotrzebnie płoszone.
Kto tu fajnie spędzi tu czas?
- Rodziny z dziećmi 6–12 - to jest „żywa przyroda” bez biegania po lesie w ciemno: ptaki są na miejscu, a obserwacja przez wenecką szybę daje dzieciom efekt „podglądamy dzikie zwierzęta, ale im nie przeszkadzamy”.
- Szkoły i grupy edukacyjne - świetny temat na lekcję w terenie: ochrona gatunkowa, reintrodukcja, wpływ człowieka na środowisko, różnice między hodowlą a przygotowaniem do życia na wolności.
- Fani przyrody i „slow zwiedzania" - jeśli lubisz spokojne, konkretne miejsca (a nie kolejki i hałas), tu wygrywa obserwacja i ciekawostki o gatunku, którego większość ludzi w życiu nie widziała.
- Turyści w okolicy Istebnej/Jaworzynki/Wisły - dobry punkt na trasie Beskidu Śląskiego: nie jest to kolejne schronisko ani punkt widokowy, tylko miejsce z sensem i tematem.
- Fotografowie i obserwatorzy fauny - to nie safari, ale warunki do podglądania są przemyślane – łatwo złapać momenty zachowań ptaków bez płoszenia.
- Obserwatorzy ptaków / birdwatcherzy - to rzadkość: masz szansę zobaczyć głuszca z bliska, w kontrolowanych warunkach i bez płoszenia ptaków (obserwacja przez szybę).
Dla kogo nie jest to dobre miejsce?
- Łowcy adrenaliny i głośnych atrakcji - tu nie ma „akcji” co minutę. To obserwacja i edukacja, tempo jest spokojne.
- Osoby oczekujące długiego zwiedzania lub dużego obiektu - to nie park tematyczny ani zoo. Wizyta jest raczej krótka i konkretna.
- Ci, którzy chcą mieć zwierzę „na wyciągnięcie ręki” - z założenia ogląda się ptaki tak, żeby im nie przeszkadzać. Nie ma karmienia, głaskania, bliskiego kontaktu.
- Ktoś, kto lubi wszystko mieć opisane „po muzealnemu” na miejscu - jeśli oczekujesz rozbudowanej, wielowątkowej ekspozycji jak w dużym muzeum, możesz poczuć niedosyt — tu główną wartością jest sam fakt obserwacji i kontekst ochrony gatunku.
- Osoby, którym przeszkadza sezonowość i „zależność od natury” - wrażenia bywają różne zależnie od dnia i aktywności ptaków — nie zawsze będzie „idealny moment”.
