Muzeum Prasy Śląskiej im. Wojciecha Korfantego w Pszczynie
Muzeum Prasy Śląskiej im. Wojciecha Korfantego w Pszczynie to miejsce, w którym można poznać historię śląskich gazet, zobaczyć zabytkowe maszyny drukarskie i przekonać się, jak wyglądała praca w dawnej drukarni. Placówka mieści się przy ul. Piastowskiej 26, w zabytkowej kamienicy z przełomu XVIII i XIX wieku, niedaleko pszczyńskiego rynku.
Wśród eksponatów znajdują się dawne czasopisma, prasy drukarskie, urządzenia introligatorskie i przedmioty związane z rozwojem polskiego drukarstwa na Górnym Śląsku. Jedną z atrakcji jest możliwość samodzielnego wykonania pamiątkowego druku na historycznej prasie typograficznej. Na piętrze mieści się również Izba u Telemanna, w której prezentowane są zabytkowe instrumenty muzyczne. Muzeum należy do Szlaku Zabytków Techniki województwa śląskiego.
Historia muzeum i pszczyńskiego drukarstwa
Pszczyna była jednym z ważniejszych ośrodków drukarskich na Górnym Śląsku. Już w 1805 roku działalność prowadził tutaj Karol Beniamin Feistel, drukarz przybyły z Nysy. W 1843 roku rozpoczął pracę Chrystian Schemmel, który wydawał między innymi „Tygodnik Polski Poświęcony Włościanom” – jedno z ważnych czasopism w historii polskiej prasy na Śląsku.
Muzeum otwarto 5 lipca 1985 roku, w 140. rocznicę rozpoczęcia wydawania tego tygodnika. Powstało z inicjatywy Towarzystwa Miłośników Ziemi Pszczyńskiej, a w jego utworzenie szczególnie zaangażowali się Aleksander i Krystyna Spyrowie.
Na siedzibę wybrano zabytkową kamienicę przy ul. Piastowskiej 26, którą uratowano przed rozbiórką. Z czasem rozbudowywano ekspozycję, a w 2018 roku muzeum otrzymało od Muzeum Śląskiego w Katowicach część wyposażenia dawnego warsztatu drukarskiego, w tym kaszty z czcionkami.
Co można zobaczyć w Muzeum Prasy Śląskiej?
Dawne gazety i czasopisma
Jedną z najważniejszych części kolekcji są historyczne gazety, które pozwalają poznać życie mieszkańców Śląska w XIX i pierwszej połowie XX wieku. Ekspozycja przedstawia rozwój prasy regionalnej od jej początków do 1939 roku.
Wśród prezentowanych wydawnictw znajdują się czasopisma związane z działalnością Wojciecha Korfantego, Karola Miarki i Stanisława Ligonia. Można dowiedzieć się, jak gazety informowały o wydarzeniach politycznych i społecznych, upowszechniały język polski oraz wpływały na kształtowanie świadomości mieszkańców regionu.
Zabytkowe maszyny drukarskie i introligatorskie
W muzeum zgromadzono urządzenia wykorzystywane dawniej do składania tekstów, drukowania gazet i oprawiania publikacji. Można zobaczyć prasy drukarskie, linotypy, kaszty z czcionkami i sprzęt introligatorski.
Szczególnie interesująca jest zrekonstruowana oficyna typograficzna, wyposażona w historyczne urządzenia. Pokazuje ona kolejne etapy powstawania drukowanych materiałów – od przygotowania tekstu po gotowy egzemplarz gazety lub książki.
W zbiorach znajduje się również brewiarz wydrukowany w Antwerpii w 1688 roku, zaliczany do najstarszych eksponatów muzeum.
Samodzielne drukowanie na zabytkowej prasie
Jedną z najbardziej charakterystycznych atrakcji muzeum jest możliwość własnoręcznego wykonania pamiątkowego druku.
Zwiedzający mogą skorzystać z zabytkowej prasy typograficznej typu Boston, wykonanej w 1850 roku w warsztacie Emila Kahle w Lipsku. Obsługa urządzenia pozwala przekonać się, jak wyglądało ręczne drukowanie przed upowszechnieniem współczesnych technologii.
Ekspozycję uzupełniają materiały multimedialne, w tym film przedstawiający historię drukarstwa oraz interaktywna mapa dawnych drukarni działających na Śląsku.
Gabinet Wojciecha Korfantego
Patronem muzeum jest Wojciech Korfanty, działacz polityczny, publicysta i jeden z przywódców polskiego ruchu narodowego na Górnym Śląsku.
W placówce przygotowano rekonstrukcję jego gabinetu. Znajdują się w nim historyczne meble, fotografie, egzemplarze gazet i przedmioty związane z działalnością Korfantego.
Ekspozycja przypomina o znaczeniu prasy w okresie powstań śląskich i plebiscytu. Pokazuje także, jak istotną rolę odgrywały gazety w życiu społecznym i politycznym regionu.
Muzeum otrzymało imię Wojciecha Korfantego za zgodą jego córek, które odwiedziły Pszczynę w 1989 roku.
Izba u Telemanna – muzyka w zabytkowej kamienicy
Na piętrze muzeum znajduje się Izba u Telemanna, czyli kameralna przestrzeń poświęcona historii muzyki. Jej nazwa upamiętnia Georga Philippa Telemanna, niemieckiego kompozytora związanego z dworem książąt pszczyńskich na początku XVIII wieku.
W izbie prezentowane są dawne instrumenty muzyczne, w tym XVIII-wieczny pozytyw organowy pochodzący z nieistniejącego już drewnianego kościoła św. Jadwigi w Pszczynie.
Sala służy również organizacji kameralnych koncertów, spotkań poetyckich i wydarzeń muzycznych. Jednym z cykli są „Wielkopostne Dialogi Poezji i Muzyki – Plesna Civitas”, nawiązujące do tradycji kulturalnych Pszczyny.
Izba u Telemanna stanowi osobną część muzeum, a jej oferta wykracza poza historię prasy i drukarstwa.
Charakter miejsca i zwiedzanie
Muzeum Prasy Śląskiej ma kameralny charakter. W zabytkowych wnętrzach można zobaczyć zarówno oryginalne urządzenia drukarskie, jak i gazety, które przed laty trafiały do mieszkańców Górnego Śląska.
Wyróżnia je możliwość poznania dawnego drukarstwa w praktyce. Zwiedzanie nie ogranicza się do oglądania eksponatów za szybą – samodzielne wykonanie druku pozwala lepiej zrozumieć pracę XIX-wiecznego drukarza.
Warto też zwrócić uwagę na sam budynek. Niska kamienica z dachem krytym gontem znajduje się przy jednej z głównych ulic spacerowych Pszczyny, w niewielkiej odległości od rynku. Wizytę można więc połączyć ze zwiedzaniem historycznego centrum miasta.
Na obejrzenie muzeum warto przeznaczyć około godziny.
Dla kogo jest Muzeum Prasy Śląskiej?
To miejsce dla osób zainteresowanych historią Górnego Śląska, dawnymi technikami drukarskimi, dziennikarstwem i rozwojem komunikacji.
Muzeum może być również ciekawą propozycją dla rodzin z dziećmi i grup szkolnych. Możliwość własnoręcznego drukowania pozwala poznać historię w praktyczny sposób, a dawne maszyny pokazują, jak bardzo zmieniła się produkcja gazet i książek.
Miłośnicy muzyki znajdą coś dla siebie w Izbie u Telemanna, natomiast osoby zainteresowane historią polityczną regionu mogą bliżej poznać działalność Wojciecha Korfantego.
Warto pamiętać, że muzeum mieści się w zabytkowym budynku, w którym występują schody i progi. Mogą one utrudniać zwiedzanie osobom z ograniczoną mobilnością.
