Muzeum Archidiecezji Częstochowskiej zostało otwarte 20 kwietnia 1998 roku. Poświęcenia i otwarcia dokonał arcybiskup metropolita częstochowski Stanisław Nowak, podkreślając w kronice muzeum, że kontakt ze sztuką sakralną ma prowadzić do refleksji i duchowego wymiaru piękna.
Od początku działalności muzeum realizuje zadania wystawiennicze, edukacyjne i popularyzatorskie, a jego zbiory są systematycznie rozbudowywane. Kolekcja obejmuje obiekty pochodzące głównie z terenu archidiecezji, ale także z innych diecezji i spoza Polski; trafiają do muzeum m.in. dzięki darom duchownych, kolekcjonerów i osób świeckich. Oprócz stałej ekspozycji muzeum organizuje również wystawy czasowe – z własnych zbiorów, archiwaliów lub materiałów wypożyczonych.
