Parafia Ewangelicko-Augsburska w Świętochłowicach
Parafia Ewangelicko-Augsburska w Świętochłowicach mieści się przy pl. ks. Leopolda Raabe 1, w centrum miasta. Jej najważniejszym obiektem jest zabytkowy kościół św. Jana Chrzciciela – neogotycka świątynia z 1901 roku, wyróżniająca się wysoką wieżą i zachowanymi we wnętrzu secesyjnymi witrażami. Kościół nadal pełni swoją pierwotną funkcję i jest centrum działającej wspólnoty ewangelickiej.
Parafia powstała wraz z przemysłowymi Świętochłowicami
Historia miejscowej społeczności ewangelickiej jest ściśle związana z XIX-wiecznym rozwojem przemysłu. Do szybko rozrastających się Świętochłowic przybywali robotnicy i kadra techniczna z różnych części regionu, a wśród nowych mieszkańców było wielu ewangelików. Początkowo na nabożeństwa chodzili do kościoła Elżbiety w dzisiejszym Chorzowie, później spotykali się również w dawnej szkole przy obecnej ul. Wyzwolenia. Budynek szkoły nie zachował się do naszych czasów.
Przełom nastąpił na początku XX wieku. Grunt pod budowę własnego kościoła przekazał książę Guido Henckel von Donnersmarck. Świątynię wzniesiono w latach 1900–1901 według projektu architekta Memmingera, zaadaptowanego do górnośląskich warunków przez Nixdorfa z Tarnowskich Gór. Kościół ukończono i poświęcono w 1901 roku, a niedługo później za nim powstała plebania.
Samodzielna parafia została ustanowiona 22 września 1910 roku decyzją Konsystorza Śląskiej Prowincji Kościelnej we Wrocławiu. W tym samym roku poświęcono również cmentarz ewangelicki przy ul. Szpitalnej.
Neogotycki kościół św. Jana Chrzciciela
Ceglany kościół reprezentuje charakterystyczny dla przełomu XIX i XX wieku neogotyk. Bryłę wyróżnia wysoka, strzelista wieża, której towarzyszą cztery mniejsze wieżyczki. Wnętrze jest stosunkowo oszczędne, zgodnie z tradycją ewangelicką, ale uwagę zwracają secesyjne witraże.
Świątynia wraz z otoczeniem i plebanią znajduje się w Gminnej Ewidencji Zabytków Świętochłowic, a sam kościół jest również wpisany do rejestru zabytków.
Parafia była ważnym miejscem życia społecznego
W pierwszych dekadach XX wieku wokół parafii rozwijało się znacznie więcej niż samo życie religijne. Powstały organizacje skupiające młodzież, kobiety, mężczyzn i robotników, działał chór, a w Świętochłowicach mieściła się redakcja górnośląskiego czasopisma kościelnego „Kirche und Heimat”. W 1912 roku rozbudowano plebanię o małą i dużą salę parafialną.
Trudnym momentem był rok 1945. Świętochłowiccy ewangelicy, podobnie jak wielu innych mieszkańców Górnego Śląska, doświadczyli powojennych represji. Na cmentarzu ewangelickim znajduje się zbiorowa mogiła ofiar obozu Zgoda. Parafianie pełnili wówczas dyżury przy kościele i plebanii, chroniąc obiekty przed odebraniem wspólnocie.
W okresie powojennym działalność edukacyjna i społeczna parafii została ograniczona, ale wspólnota nadal funkcjonowała. Działał chór organizujący m.in. przedstawienia teatralne, spotkania młodzieży i bale.
Szczególną rolę parafia odegrała ponownie w latach 80. XX wieku, kiedy stała się jednym z miejsc dystrybucji zagranicznej pomocy humanitarnej dla mieszkańców Górnego Śląska. Przekazywano stąd żywność, ubrania, środki higieniczne i lekarstwa. Jednocześnie działała aktywna grupa młodzieżowa i zespół muzyczny.
Parafia działa do dziś
Kościół nie jest zabytkiem funkcjonującym wyłącznie jako obiekt do oglądania. Parafia pozostaje aktywną wspólnotą, a nabożeństwa odbywają się regularnie w niedziele. Organizowane są również nabożeństwa rodzinne, rekolekcje dla dzieci, spotkania oraz doroczny piknik parafialny. W 2026 roku piknik ponownie połączono z zakończeniem roku szkolnego.
Parafia ma również tradycję działań ekumenicznych i utrzymywania kontaktów z innymi wspólnotami. W kościele odbywały się lokalne i diecezjalne spotkania oraz nabożeństwa ekumeniczne.
Kto powinien tu zajrzeć?
Kościół św. Jana Chrzciciela jest ciekawym punktem dla osób poznających historię Świętochłowic, architekturę sakralną i wielowyznaniowe dziedzictwo Górnego Śląska. Szczególnie interesująca jest jego historia związana z przemysłowym rozwojem miasta oraz Donnersmarckami.
Warto zwrócić uwagę na samą architekturę kościoła i secesyjne witraże, a wizytę można połączyć ze spacerem po historycznym centrum Świętochłowic. Trzeba jednak pamiętać, że jest to przede wszystkim czynna świątynia, dlatego zwiedzanie wnętrza najlepiej planować z uwzględnieniem nabożeństw i działalności parafialnej.
