Ratusz i Urząd Miejski w Pszczynie
Urząd Miejski w Pszczynie mieści się w zabytkowym ratuszu przy Rynku 2, w północnej pierzei jednego z najbardziej charakterystycznych rynków województwa śląskiego. Choć jego dzisiejsza, reprezentacyjna fasada pochodzi z XX wieku, historia budynku sięga co najmniej XVII stulecia. Od ponad 300 lat jest on związany z władzami miasta.
Ratusz przylega bezpośrednio do kościoła ewangelickiego, a wraz z otaczającymi Rynek kamienicami tworzy historyczne centrum Pszczyny. Niedaleko znajdują się także zamek i park, dlatego budynek można zobaczyć przy okazji spaceru po najważniejszych zabytkach miasta.
Od mieszczańskiej kamienicy do ratusza
Początkowo nie był to budynek administracyjny. W 1716 roku władze Pszczyny kupiły stojącą przy Rynku kamienicę należącą do Anny Marii, wdowy po Mateuszu Janiku, aby urządzić w niej ratusz.
Sam budynek był jednak starszy. Podczas remontu przeprowadzonego w latach 30. XX wieku odkryto informację wskazującą na 1658 rok. Z tego okresu prawdopodobnie pochodziła najstarsza część obecnego gmachu. Oznacza to, że ratusz należy do najstarszych zachowanych budynków Pszczyny.
Od momentu zakupu przez miasto był wielokrotnie przebudowywany, ale jego funkcja pozostała zasadniczo niezmienna – nadal jest siedzibą władz miejskich.
Wieża z zegarem pojawiła się w XVIII wieku
Jednym z charakterystycznych elementów ratusza jest niewielka wieża zegarowa. Powstała w 1738 roku, a jej budowę sfinansowano ze środków pszczyńskiej parafii katolickiej.
Budynek zmieniał się wraz z rozwojem miasta. W 1790 roku część pomieszczeń na parterze przeznaczono na areszt i strażnicę. W XIX wieku ratusz okazał się z kolei zbyt mały na potrzeby administracji.
W 1861 roku został rozbudowany i podwyższony o kolejną kondygnację. Zmiany objęły także część od strony dawnej szkoły ewangelickiej.
Dzisiejszy wygląd otrzymał dopiero w XX wieku
To, co widzimy obecnie od strony Rynku, jest w dużej mierze rezultatem kolejnej dużej przebudowy. W 1930 roku Rada Miejska zdecydowała o nadaniu ratuszowi bardziej reprezentacyjnego charakteru.
Prace przeprowadzono w latach 1931–1932. Budynek rozbudowano od strony północnej, wykorzystując sąsiednią parcelę przy ul. Kościelnej, a fasadzie nadano formę nawiązującą do neorenesansu.
Dlatego w przypadku ratusza łatwo o błędne pierwsze wrażenie. Nie jest to budynek wzniesiony od podstaw w latach 30. XX wieku – pod młodszą fasadą kryje się znacznie starsza historia sięgająca XVII stulecia.
Zegar na wieży też przeszedł modernizację
Ratusz był remontowany również w kolejnych dekadach. W latach 70. XX wieku odnawiano jego elewacje, a w 1993 roku na wieży zamontowano nowy zegar elektroniczny sterowany radiowo.
Kilka lat później zmiany objęły wnętrza. W 1998 roku odnowiono pomieszczenia ratusza, w tym reprezentacyjną salę sesyjną. Rok później zawieszono w niej herby dwunastu sołectw należących do gminy Pszczyna.
Ratusz nadal pełni swoją historyczną funkcję
Budynek nie został przekształcony w muzeum ani galerię. Nadal działa tutaj Urząd Miejski w Pszczynie, Rada Miejska i Urząd Stanu Cywilnego. To rzadki przykład miejsca, które pomimo licznych przebudów przez ponad trzy stulecia zachowało swoją podstawową funkcję.
Nie znalazłam informacji o regularnym turystycznym zwiedzaniu wnętrz ratusza. Na co dzień należy więc traktować go przede wszystkim jako czynny urząd i zabytek oglądany z zewnątrz.
Rynek przed ratuszem żyje wydarzeniami
Sam ratusz nie prowadzi repertuaru porównywalnego z domem kultury, ale jego położenie ma znaczenie dla wydarzeń organizowanych w mieście. Pszczyński Rynek jest jedną z głównych przestrzeni plenerowych Pszczyny i regularnie pojawia się jako lokalizacja miejskich imprez, uroczystości i wydarzeń sezonowych.
Trzeba przy tym rozdzielić dwie rzeczy: urząd może być organizatorem lub współorganizatorem wydarzenia, ale nie oznacza to automatycznie, że odbywa się ono w samym ratuszu. Przy dodawaniu wydarzeń do esil najlepiej każdorazowo sprawdzać lokalizację wskazaną przez organizatora.
Jeden z punktów spaceru po historycznej Pszczynie
Ratusz warto zobaczyć przede wszystkim jako część większego zespołu zabytkowego centrum. Stoi bezpośrednio przy Rynku, obok kościoła ewangelickiego, a kilka minut spaceru dzieli go od Zamku w Pszczynie i rozległego Parku Pszczyńskiego.
Dzięki temu nie trzeba planować osobnej wizyty wyłącznie dla samego budynku. Można zwrócić uwagę na jego neorenesansową fasadę i wieżę zegarową podczas spaceru po centrum, pamiętając, że za wyglądem nadanym mu w XX wieku kryje się historia jednej z najstarszych budowli w mieście.
Dla kogo polecamy
- osobom zainteresowanym historią Pszczyny,
- miłośnikom zabytkowych ratuszy i architektury,
- osobom spacerującym po pszczyńskim Rynku,
- uczestnikom wydarzeń odbywających się w centrum miasta,
- mieszkańcom załatwiającym sprawy w Urzędzie Miejskim.
