Hasła promocyjne miast bywają różne. Jedne mówią o zieleni, inne o energii, tradycji albo położeniu. W przypadku Czechowic-Dziedzic sprawa jest wyjątkowo celna, bo „Miasto z zapałem” ma podwójne znaczenie. Z jednej strony sugeruje aktywność, ambicję i lokalną energię. Z drugiej – dosłownie nawiązuje do zapałek, które przez dekady były jednym z najbardziej rozpoznawalnych produktów związanych z miastem. To właśnie w Czechowicach-Dziedzicach działała słynna fabryka zapałek znana jako „Silesia”.
Fabryka, która rozpalała lokalną historię
Początki czechowickiej zapałczarni sięgają okresu międzywojennego. Towarzystwo Akcyjne dla wyrobu zapałek „Silesia” powstało w 1919 roku, budowę zakładu rozpoczęto w 1920 roku, a produkcja ruszyła w marcu 1921 roku. Z czasem fabryka stała się jednym z najważniejszych zakładów przemysłowych w Czechowicach-Dziedzicach. Dawała zatrudnienie, budowała lokalne kompetencje i przez lata była częścią codzienności wielu rodzin. W najlepszych latach czechowickie zapałki trafiały również za granicę. Zakład uchodził za największą i jedną z najnowocześniejszych fabryk zapałek w Polsce.
Nie tylko pudełko zapałek
Historia fabryki to także historia wzornictwa. Charakterystyczne etykiety z pudełek zapałek były projektowane jako małe formy graficzne i do dziś interesują kolekcjonerów, czyli filumenistów.
Dla wielu osób takie pudełko było zwykłym przedmiotem codziennego użytku. Z perspektywy miasta stało się częścią przemysłowego i kulturowego dziedzictwa. Czechowicka zapałczarnia była fragmentem lokalnej tożsamości – czymś, co łączyło pracę, technikę, eksport, grafikę użytkową i pamięć mieszkańców.
Koniec produkcji, ale nie koniec znaczenia
Produkcja zapałek w Czechowicach-Dziedzicach zakończyła się z końcem lutego 2021 roku. Powodem były m.in. spadający popyt na tradycyjne zapałki i nieopłacalność dalszej działalności. Zamknięcie zakładu było symboliczne, bo czechowicka fabryka była ostatnim producentem zapałek w Polsce. Zakończył się rozdział w historii jednego miasta, ale też ważny fragment historii polskiego przemysłu.
Mimo to hasło „Miasto z zapałem” nadal dobrze pasuje do Czechowic-Dziedzic. Przypomina o przemysłowych korzeniach, ale działa też współcześnie – jako opowieść o mieście, które swoją tożsamość zbudowało na pracy, pomysłowości i lokalnej energii.
