Barbara Ptak zmarła niespełna rok temu, ale w Katowicach pozostało wiele śladów jej pracy i życia. Jeden z nich pojawił się właśnie na placu Grunwaldzkim. W środę, 9 września, podczas obchodów 161. rocznicy nadania Katowicom praw miejskich odsłonięto popiersie artystki.
W uroczystości uczestniczyli jej bliscy, artyści, przedstawiciele władz miasta i instytucji kultury oraz mieszkańcy. Barbara Ptak dołączyła tym samym do twórców upamiętnionych w Galerii Artystycznej Katowic.
Wybrali ją mieszkańcy
To, czyje popiersie pojawi się w galerii w 2026 roku, rozstrzygnęło głosowanie mieszkańców. W plebiscycie oddano ponad tysiąc głosów, a Barbara Ptak otrzymała ponad 32 proc. z nich.
Drugie miejsce z wynikiem 23 proc. zajął Michał „Joka” Marten z Kalibra 44, a trzecie Stanisław Soyka, na którego zagłosowało 18 proc. uczestników.
Galeria Artystyczna działa na placu Grunwaldzkim od 2004 roku. Co roku mieszkańcy wybierają osobę szczególnie zasłużoną dla kultury Katowic i regionu, a w przestrzeni placu pojawia się kolejne upamiętnienie. Znajdują się tam już m.in. popiersia Wojciecha Kilara, Kazimierza Kutza, Zbigniewa Cybulskiego, Franciszka Pieczki, Jerzego Dudy-Gracza czy Krzysztofa Respondka.
Od „Noża w wodzie” po „Noce i dnie”
Barbara Ptak należała do najważniejszych polskich kostiumografek i scenografek filmowych oraz teatralnych. W ciągu swojej kariery współtworzyła ponad 80 filmów i około 130 przedstawień.
Pracowała przy produkcjach, które przeszły do historii polskiego kina. Przygotowywała kostiumy m.in. do „Noża w wodzie” Romana Polańskiego, „Faraona” Jerzego Kawalerowicza, „Ziemi obiecanej” Andrzeja Wajdy oraz „Nocy i dni” Jerzego Antczaka. Wszystkie te filmy otrzymały nominację do Oscara.
Jej działalność nie ograniczała się do kina. Projektowała dla teatrów w wielu polskich miastach, a jako scenografka teatralna zadebiutowała w 1966 roku w Teatrze Śląskim w Katowicach. Była również związana z Uniwersytetem Śląskim, gdzie wykładała na Wydziale Radia i Telewizji.
Urodziła się w Chorzowie, życie twórcze związała z Katowicami
Barbara Ptak, z domu Boruszak, urodziła się 6 kwietnia 1930 roku w Chorzowie. W 1951 roku ukończyła Liceum Sztuk Plastycznych w Katowicach. W tym samym roku wyszła za Stanisława Ptaka – aktora i śpiewaka Operetki Śląskiej.
Z Katowicami związała później znaczną część swojego życia prywatnego i zawodowego. Za działalność artystyczną otrzymała m.in. dwie Złote Maski, Nagrodę Prezydenta Miasta Katowice w Dziedzinie Kultury, Srebrny Medal „Zasłużony Kulturze Gloria Artis” oraz Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski.
Barbara Ptak zmarła 5 listopada 2025 roku w Hamburgu w wieku 95 lat. Pośmiertnie została odznaczona Krzyżem Komandorskim Orderu Odrodzenia Polski.
Jej mieszkanie stało się częścią muzeum
Pamiątki po artystce można zobaczyć również przy ul. Kopernika 11. W dawnym mieszkaniu Barbary i Stanisława Ptaków mieści się stała ekspozycja Działu Teatralno-Filmowego Muzeum Historii Katowic.
Zachowano tam dokumentację życia prywatnego i zawodowego małżeństwa. Wśród eksponatów znajdują się projekty i kostiumy sceniczne Barbary Ptak, fotografie, plakaty, nagrody oraz osobiste pamiątki.
Od 9 września kolejnym miejscem przypominającym o jej twórczości jest plac Grunwaldzki. Tym razem o wyborze zdecydowali sami mieszkańcy Katowic.
