Górnośląska betlejka. Tradycja, pamięć, tożsamość
Wystawa poświęcona śląskim betlejkom prezentowana będzie w Bytomiu w okresie od 4 grudnia 2026 do 2 lutego 2027. Ekspozycja pokazuje kilkanaście przykładów lokalnej tradycji szopkarskiej, od zabytków z przełomu XIX i XX wieku po realizacje z lat 90. XX wieku.
Na ekspozycji zgromadzono betlejki reprezentujące różne techniki i okresy. Pokazane obiekty obejmują zarówno wyroby fabryczne, jak i ręcznie wykonane przez twórców ludowych, dokumentując zmianę form i materiałów w produkcji szopek na przestrzeni XX wieku.
Co będzie można zobaczyć?
Wystawa prezentuje m.in.:
- kilkanaście śląskich betlejek, od najstarszych w zbiorach (przełom XIX i XX wieku) do przykładów z lat 90. XX wieku,
- figury produkcji fabrycznej oraz prace twórców ludowych, m.in. wykonania górnika z Zabrza z lat 30. XX wieku oraz Leona Kampki z lat 90. XX wieku,
- tradycyjne przedstawienia sceny narodzenia z Maryją, Józefem, Dzieciątkiem, Trzema Królami, pastuszkami i zwierzętami.
Forma i materiały
W prezentowanych betlejkach występują dwa podstawowe rodzaje figur: płaskie, dwuwymiarowe oraz plastyczne, trójwymiarowe. Płaskie figury były często malowane na twardszym papierze, wycinane i osadzane na drewnianym kołku. Trójwymiarowe wykonywano z drewna, a później także z gipsu odlewanego w formach; spotykane są również rozwiązania ze sklejki lub papieru. Śląska szopka jest zazwyczaj statyczna i niewielka, składa się z platformy z drewnianą konstrukcją przypominającą szałas, często wzbogaconą mchem, piaskiem, sianem lub słomą oraz namalowanym tłem imitującym pejzaż skalny.
Kuratorka wystawy: Anna Grabińska-Szczęśniak.
Miejsce: siedziba Muzeum Górnośląskiego przy ul. Wojciecha Korfantego 34 w Bytomiu
