Śpiew ptaków, pamięć i przemijanie. Instalacja dźwiękowa Leny Achtelik w Czeladzi
6 listopada 2026 roku w Galerii Sztuki Współczesnej „Elektrownia” w Czeladzi zostanie otwarta instalacja dźwiękowa „Bird Haunts” autorstwa Leny Achtelik. Projekt wykorzystuje nagrania odgłosów ptaków z dawnych cmentarzy i porusza temat pamięci, przemijania oraz zmian zachodzących w środowisku naturalnym. Wydarzenie jest częścią XXXV Festiwalu Ars Cameralis. Otwarcie rozpocznie się o godzinie 18:00, a instalacja będzie dostępna do 3 stycznia 2027 roku.
„Bird Haunts” – instalacja o pamięci i przyrodzie
„Bird Haunts” to projekt artystyczno-badawczy, w którym Lena Achtelik wykorzystuje nagrania terenowe do przedstawienia relacji między człowiekiem, przyrodą i przestrzenią naznaczoną historią.
Artystka skupia się na pejzażach dźwiękowych dawnych cmentarzy. Szczególną rolę odgrywa w nich śpiew ptaków, zwykle kojarzony ze spokojem i kontaktem z naturą. W otoczeniu nagrobków i opuszczonych miejsc pochówku te same dźwięki nabierają innego znaczenia.
Instalacja łączy zagadnienia związane z pamięcią, ekologią akustyczną oraz sposobami postrzegania otaczającego świata. Jednym z punktów odniesienia projektu jest również zjawisko EVP (Electronic Voice Phenomena), związane z interpretowaniem niezidentyfikowanych dźwięków utrwalonych w nagraniach.
Nagrania ptaków z dawnego cmentarza w Sokołowsku
Podstawą instalacji są nagrania wykonane na dawnym niemieckim cmentarzu w Sokołowsku, położonym na granicy lasu, u podnóża wzgórza.
Wśród drzew i krzewów zachowały się tam pozostałości nagrobków oraz ruiny kaplicy cmentarnej.
Artystka rejestrowała między innymi zmierzchowy chór ptaków, czyli odgłosy wydawane przez ptaki przed zachodem słońca i bezpośrednio po nim.
W przeciwieństwie do porannego śpiewu ptaków wieczorny chór jest zazwyczaj krótszy, mniej intensywny i obejmuje mniejszą liczbę gatunków.
W projekcie te dźwięki stają się punktem wyjścia do refleksji nad zmianami w przyrodzie. Rozwój infrastruktury, transportu i działalności człowieka wpływa na środowisko akustyczne, a hałas coraz częściej zagłusza naturalne odgłosy zwierząt.
Instalacja zwraca uwagę na zanikającą bioróżnorodność oraz zmieniające się warunki życia ptaków.
Kim jest Lena Achtelik?
Lena Achtelik jest artystką wizualną, która zajmuje się malarstwem, książką artystyczną, małymi formami przestrzennymi i nagraniami terenowymi.
Ukończyła historię na Uniwersytecie Śląskim w Katowicach, a także studiowała w Królewskiej Akademii Sztuk Pięknych w Antwerpii. Stopień doktora sztuki uzyskała na Akademii Sztuk Pięknych w Katowicach za publikację „Śmierć ćmy – Atlas”.
Jej prace prezentowano między innymi w Zachęcie – Narodowej Galerii Sztuki w Warszawie, MOCAK-u w Krakowie i Muzeum Narodowym w Gdańsku.
Artystka jest laureatką stypendium „Młoda Polska” 2025. Mieszka i pracuje w Katowicach.
Otwarcie instalacji w ramach Festiwalu Ars Cameralis
Instalacja „Bird Haunts” powstała w ramach programu XXXV Festiwalu Ars Cameralis. Kuratorką projektu jest Monika Jakacka.
Oficjalne otwarcie odbędzie się 6 listopada 2026 roku o godzinie 18:00 w Galerii Sztuki Współczesnej „Elektrownia”, działającej w strukturach Muzeum Saturn w Czeladzi.
Wstęp na otwarcie jest bezpłatny. Wydarzenie będzie tłumaczone na polski język migowy (PJM).
Po wernisażu instalację będzie można oglądać i słuchać do 3 stycznia 2027 roku, zgodnie z godzinami otwarcia galerii i obowiązującymi zasadami zwiedzania.
Dla kogo polecamy?
Instalację polecamy osobom zainteresowanym sztuką współczesną, projektami dźwiękowymi oraz twórczością łączącą sztukę z badaniami nad środowiskiem naturalnym.
To również propozycja dla miłośników przyrody, ekologii i historii miejsc, którzy chcą poznać mniej oczywiste sposoby interpretowania otaczających nas dźwięków.
Wydarzenie może zainteresować także odbiorców Festiwalu Ars Cameralis oraz osoby poszukujące wystaw poruszających temat pamięci, przemijania i relacji człowieka z naturą.
