Krzywdzenie osób starszych nie zawsze oznacza przemoc fizyczną. Czasem zaczyna się od poniżających uwag, kontrolowania kontaktów z rodziną, zabierania pieniędzy albo pozostawiania seniora bez odpowiedniej opieki. Takie sytuacje mogą trwać długo, ponieważ osoba starsza często zależy od sprawcy, ufa mu albo obawia się konsekwencji zgłoszenia problemu.
Policja przypomina, że przemoc wobec seniorów może przyjmować kilka form. Przemoc psychiczna obejmuje m.in. wyśmiewanie, zastraszanie, poniżanie i izolowanie od bliskich. Przemoc ekonomiczna polega na wykorzystywaniu pieniędzy lub majątku osoby starszej bez jej zgody. Nadużyciem jest również zaniedbywanie leczenia, higieny, posiłków i innych podstawowych potrzeb.
Niepokój powinny budzić także ślady przemocy fizycznej, nagłe zmiany zachowania, wycofanie, lęk przed konkretną osobą czy niewyjaśnione problemy finansowe. Sprawcą nie zawsze jest ktoś obcy. Czasem jest nim członek rodziny, opiekun lub inna osoba z najbliższego otoczenia seniora.
Coraz więcej zagrożeń przenosi się również do telefonu i internetu. Oszuści podszywają się pod krewnych, policjantów, urzędników lub pracowników banku. Wywołują silne emocje i przekonują, że trzeba działać natychmiast, a następnie proszą o pieniądze, dane do logowania albo instalację dodatkowego oprogramowania.
Nadal stosowane są oszustwa „na wnuczka”, „na policjanta” czy „na pracownika banku”. Pojawiają się też fałszywe SMS-y, wiadomości w komunikatorach i strony internetowe, które wyglądają jak serwisy znanych instytucji. Każda prośba o pilne przekazanie pieniędzy lub danych powinna zostać spokojnie zweryfikowana – najlepiej przez samodzielny kontakt z bliską osobą albo instytucją, na którą powołuje się rozmówca.
Reagowanie nie jest wyłącznie zadaniem służb
Czasem pierwszą osobą, która zauważy problem, jest sąsiad, krewny, znajomy albo pracownik przychodni czy sklepu. Warto zapytać seniora, czy potrzebuje pomocy, wysłuchać go bez oceniania i nie ignorować sygnałów mogących świadczyć o przemocy lub zaniedbaniu.
Gdy istnieje podejrzenie, że osoba starsza jest ofiarą przestępstwa lub przemocy, należy powiadomić Policję albo właściwe instytucje pomocowe. W sytuacji bezpośredniego zagrożenia życia lub zdrowia trzeba zadzwonić pod numer 112.
Pomoc można również uzyskać pod numerem Ogólnopolskiego Pogotowia dla Osób Doznających Przemocy Domowej „Niebieska Linia” – 800 120 002. Telefon działa bezpłatnie przez całą dobę, siedem dni w tygodniu.
Seniorzy i ich bliscy mogą skorzystać także z Telefonu Zaufania dla Osób Starszych pod numerem 22 635 09 54. Linia działa od poniedziałku do piątku w godz. 17:00–20:00, a w środy od godz. 14:00 do 16:00 prowadzony jest dodatkowy dyżur dla osób dotkniętych chorobą Alzheimera i ich opiekunów.
Światowy Dzień Świadomości o Nadużyciach wobec Osób Starszych przypomina, że bezpieczeństwo seniorów zaczyna się od uważności. Zainteresowanie, rozmowa i szybkie zgłoszenie mogą przerwać sytuację, w której osoba starsza od dawna pozostaje sama ze swoim problemem.
Źródło: Policja
